Yapay zekâ özel ders devrimi... Çocuklar için fırsat mı, risk mi?

Yapay zekâ destekli özel ders araçları hızla yaygınlaşırken, pazarın 2033’e kadar 17,7 milyar doların üzerine çıkması bekleniyor. Ancak uzmanların dikkat çektiği bilişsel, psikososyal, güvenlik ve gizlilik riskleri, teknolojinin çocukların eğitimindeki rolünü tartışmalı hale getiriyor.İSTANBUL (İGFA) - Yapay zekâ destekli özel ders araçları eğitim dünyasında hızla yaygınlaşıyor. 2025’te yaklaşık 2 milyar dolar büyüklüğünde olduğu tahmin edilen yapay zekâ özel ders araçları pazarının 2033 yılına kadar 17,7 milyar doların üzerine çıkması bekleniyor. İngiltere hükümeti de eğitim teknolojisi ve yapay zekâ şirketlerini sınıflarda kullanılabilecek araçlar geliştirmeye davet ederken, teknolojinin özel ders desteğine maddi imkânı bulunmayan ailelere yardımcı olabileceğini ve yaklaşık 450 bin dezavantajlı öğrencinin bundan yararlanabileceğini öne sürüyor. BASİT SOHBET ROBOTLARINDAN AKILLI SİSTEMLERE Piyasada “yapay zekâ özel öğretmeni” adı altında oldukça farklı ürünler bulunuyor. Bazı araçlar eğitim amacıyla kullanılan genel sohbet robotlarından oluşurken, daha gelişmiş sistemler doğrudan müfredata göre yapılandırılıyor. Akıllı Özel Ders Sistemleri olarak bilinen bazı uygulamalar, öğrenciye doğrudan cevabı vermek yerine ipuçları sunarak problemi kendisinin çözmesini sağlamayı hedefliyor. Bu yaklaşımın aynı zamanda uygunsuz içerik riskini azaltması amaçlanıyor. “HER ORTAMDA ÖĞRENMEYİ GELİŞTİRDİĞİ KESİN DEĞİL” Yapay zekâ destekli özel ders araçlarının eğitimdeki etkisine ilişkin henüz kesin bir sonuca varılmış değil. Bazı çalışmalar teknolojinin fayda sağlayabileceğine işaret ederken, yapay zekânın her koşulda öğrenme başarısını artıracağı yönündeki iddialar henüz yeterli kanıtla desteklenmiyor. İngiltere’de yapılan bir araştırmada öğretmenlerin yaklaşık üçte ikisi, yapay zekâ kullanımının öğrencilerin yazma ve problem çözme becerilerinde gerilemeye yol açtığını gözlemlediklerini belirtti. Başka bir araştırmada ise yapay zekâ araçlarının sık kullanımı ile eleştirel düşünme becerileri arasında negatif ilişki tespit edildi. Araştırmalar, yapay zekânın cevabı çok hızlı sunmasının çocukların derin düşünme, araştırma ve problem çözme süreçlerine daha az dahil olmasına yol açabileceğine dikkat çekiyor. ÇOCUKLAR YAPAY ZEKÂYA FAZLA GÜVENEBİLİR Yapay zekâ öğretmenlerin çocuklar üzerindeki psikososyal etkileri de tartışılıyor. Kendinden emin bir dille yanıt veren sistemler, yanlış veya hatalı bilgiler sunduklarında çocukların bunları sorgulamadan doğru kabul etmesine neden olabilir. Çocukların yapay zekâ araçlarını zamanla bir arkadaş gibi görmesi de olası riskler arasında değerlendiriliyor. Bu durumun insanlarla ve akranlarla kurulan sosyal ve duygusal ilişkileri olumsuz etkileyebileceği belirtiliyor. Öte yandan yapay zekâ, bir sorunun cevabını sunabilse de öğrenme sürecinde zorlanan veya hayal kırıklığı yaşayan bir çocuğun duygusal ihtiyaçlarını insan öğretmenler kadar anlayıp yönetemeyebilir. ÇOCUKLARIN VERİLERİ İÇİN GİZLİLİK UYARISI Yapay zekâ destekli eğitim araçlarında veri güvenliği de önemli bir başlık olarak öne çıkıyor. Kullanılan ürüne bağlı olarak öğrencilerin soruları, ödevleri, performans verileri, ilgi alanları, hesap bilgileri, cihaz verileri ve ses kayıtları saklanabiliyor. Bu verilerin nasıl işlendiği ve kimlerle paylaşıldığı ürünün politikalarına göre değişirken, çocukların eğitim süreçlerine ilişkin ayrıntılı bilgilerinin üçüncü tarafların eline geçmesi gizlilik açısından risk oluşturabiliyor. Özellikle sesle çalışan sistemlerde biyometrik verilerin işlenmesi, güvenlik endişelerini daha da artırıyor. Bu nedenle çocukların kullanımına sunulacak yapay zekâ eğitim araçlarında yalnızca akademik başarı değil, veri güvenliği, yaşa uygunluk, insan denetimi ve çocukların eleştirel düşünme becerilerinin korunması da temel kriterler arasında yer alıyor.